Wat is een Finse sauna?

Wat is een Finse sauna precies en wat voor effect heeft het op het lichaam? Een sauna is een essentieel onderdeel van de cultuur van Finland. Het wordt zelfs beschouwd als een noodzakelijkheid voor de oorspronkelijke Finnen, die zowel fysieke als mentale kracht putten uit de ontspannende werking van de houten saunacabines. Er zijn zelfs miljoenen sauna's in Finland, en ze worden veelvuldig gebruikt door families, die de sauna gebruiken als plek om een band op te bouwen met vrienden en familie.

Een Finse sauna is traditiegetrouw een klein gebouwtje of huisje specifiek gecreëerd voor verhittingssessies. Deze verhittingservaring wordt gevoed door verhitte stenen, die ofwel een droge ofwel een natte hitte veroorzaken, afhankelijk van het feit of er water over de verwarmde stenen wordt gegooid.  Finse sauna's hebben vaak houten bankjes om de mensen die het apparaat gebruiken zitplaats te bieden. Het vele zweten zorgt voor een ontspannende ervaring.

Effecten van een Finse sauna op een persoon

Er zijn vele voordelen te noemen van het veelvuldige gebruik van een Finse sauna. Het frequente gebruik resulteert in een gladde stralende huid, en een betere bescherming tegen bacteriën. Hier volgen enkele effecten die de Finse sauna biedt:

De hartslag neemt toe alsof u zojuist een uur heeft hardgelopen. Dit houdt in dat een 10- of 20 minuten durende sessie in een Finse sauna de hartslag doet toenemen met 50 tot 75%. Dit zorgt voor een betere bloedsomloop, wat bevorderlijk is voor de groei van het cellenweefsel in het menselijk lichaam.

Het laat u ook zweten, waardoor uw huid gereinigd wordt. De hitte van de sauna opent de poriën, en laat de vieze stoffen die in uw lichaam gevangen zitten vrij.

Een minder algemeen bekend effect van Finse sauna's is de mogelijkheid om het immuunsysteem te versterken. De sauna biedt een haast koortsachtige ervaring op het lichaam, wat ervoor zorgt dat het immuunsysteem in werking treedt. Deze “nepkoorts” helpt de witte bloedlichaampjes te versterken, en hiermee ook uw immuunsysteem. 

Veel stoom die geproduceerd wordt in de Finse sauna heeft ook een positieve invloed op het ademhalingsvermogen. Het zorgt ervoor dat het slijm in de beïnvloede delen van het lichaam loskomt. Hierdoor helderen de menselijke sinussen op, waardoor ademen gemakkelijker gaat. Het stoom in Finse sauna's kan zelfs bevorderlijk werken in geval van keelinfecties.

Een meer voorkomende functie van hitte is het doden van bacteriën en parasieten, zoals bijvoorbeeld luizen. Deze pesten kunnen makkelijk bestreden worden door een paar minuten in een sauna te bivakkeren. De hitte in de Finse sauna doodt zoals eerder vermeld ook de bacteriën en pesticiden op de huid. De hitte en het stoom werken dus eigenlijk steriliserend, dus vanaf heden kunt u zichzelf steriliseren in uw Finse sauna.

Geschiedenis van de Finse sauna

Deze traditionele verwarmingsruimte die haar oorsprong vindt in Finland bevat historische wortels die dateren van de 5^e en de 8^e eeuw. In die tijd werden de steriliserende en gezondheidsvoordelen ondervonden. Toen deze Finse sauna's voor het eerst werden gebouwd, werden ze gebruikelijk ingegraven in zandkuilen of heuvels, en kwamen pas later op de markt in de vorm van houten cabines.

In het begin maakten mensen naakt gebruik van de sauna, aangezien zij er alleen gebruik van maakten met familieleden, of kennissen van het zelfde geslacht. Er kwam geen seksualiteit aan te pas in sauna's indertijd, en sommigen beschouwden de sauna zelfs als een heilige plaats. Er zijn zelfs mensen geweest die ervoor kozen hun kind te baren in een dergelijke sauna, met als voornaamste reden de sterielheid van de omgeving. Indicaties wijzen uit dat dit niet alleen gebeurde in de oudheid, maar dat er recentelijk kinderen geboren werden op deze manier.

Vanwege  talloze voordelen die een sauna heeft op het lichaam, is het geen wonder dat verschillende variaties van dit verwarmingswonder nog steeds overleeft op de hedendaagse markt, en nog steeds veelvuldig gebruikt wordt door mensen over de gehele wereld.

Is het mogelijk je eigen sauna te bouwen?

Veel mensen geloven dat ze zelf alleen van een sauna kunnen genieten door er één te bezoeken, er één te kopen, of er één te laten bouwen door professionals. Het komt dan ook als een verrassing dat deze vrij gemakkelijk zelf op te bouwen zijn voor een fractie van de kosten die hier normaal mee gepaard gaan als u een aannemer in de arm neemt.

Een sauna gebouwd door een professional ziet er misschien beter uit, maar als u de sauna ziet als een plaats die uw welzijn en gezondheid bevordert, zult u niet wakker liggen van een spijkertje die een beetje scheef zit, of een plank die niet helemaal correspondeert qua kleur.

Het bouwen van een sauna vereist enige bouwkundige- en planningsvaardigheden, dus bereid u voor om de hamer te handelen, en wat plannen uit te denken. Wanneer u voor uzelf een idee kunt vormen over het gewenste design van uw sauna, zijn er voorgefabriceerde saunapakketten beschikbaar op de hedendaagse markt. Voordat u daadwerkelijk begint met het bouwen van uw sauna, dient u enkele factoren in acht te nemen. Voornamelijk met betrekking tot het kiezen van het saunapakket en dat materialen die stroken met de wensen die u voor ogen heeft. Hier zijn enkele dingen waar aan gedacht dient te worden bij de aanschaf:

• Kosten – Dit is normaalgesproken het eerste om over na te denken. Als u minstens om en nabij de €2000,- ter beschikking heeft, kunt u verder gaan met het proces. Het zou simpelweg zonde zijn van uw tijd om halverwege het project erachter te komen dat u tekort budget heeft om het bouwen van uw sauna verder af te werken.
• Locatie – Hier is het meestal de keuze tussen binnenshuis of buitenshuis. Wanneer u deze keuze gemaakt hebt, kunt u verder denken over de gewenste grootte, vorm en materialen die u nodig heeft voor uw sauna. Wanneer u heeft besloten waar u uw sauna wilt plaatsen, is het bepalen van de grootte en vorm de volgende stap.
• Grootte – De grootte van uw sauna hangt af van een paar factoren. Ondanks het feit dat u voorgefabriceerde pakketten kunt kopen om uw sauna samen te stellen, is het nog steeds noodzakelijk te bepalen of een éénpersoonssauna voldoet, of dat u een sauna wilt waar twee of misschien wel vier mensen tegelijk van kunnen genieten. Dus beginnen met het vaststellen hoe groot u uw sauna wilt hebben, is noodzakelijk voor de keuze welk pakket te kiezen.

Wanneer u heeft beslist welke primaire factoren voor u van belang zijn, kunt u gaan zoeken naar een pakket voor uw saunaproject.

Hoe bouwt u uw eigen sauna?

Het bouwen van een sauna uit een vooraf samengestelde saunakit is een vrij gemakkelijke taak voor mensen die handig zijn in en om het huis wanneer het komt op meten, hameren en eenvoudig construeren. Na het kopen van de vooraf samengestelde sauna materialen online, in de hardware- of houtwinkel kunt u thuis gaan beginnen met het opbouwen van uw sauna. Hieronder een stap-voor-stap beschrijving van de opbouw:

• Voorbereidingsperiode – Wanneer u de keuze heeft gemaakt of u uw sauna binnen- of buitenshuis wilt plaatsen, kunt u uit gaan zoeken wat er nog meer nodig is voordat u kunt beginnen met het bouwen van het framewerk en bodem van de sauna. Als u de sauna buiten wilt plaatsen, dient u een aantal dingen te bedenken met betrekking tot afvoer, elektrische bedrading, drainage en beschermingsaspecten voor uw sauna. Deze beschermingsaspecten zullen de sauna's uiterlijke aspecten beschermen wanneer het komt op verlenging van de levensduur van zowel de sauna als haar gebruikers. Als alle aspecten in acht zijn genomen voordat u de sauna in elkaar kunt zetten, zoals de fundatie benodigd voor een buitensauna, of de plaatsing van een binnensauna, zowel als de drainage voor beide keuzes, kunt u beginnen met het plaatsen van het grondwerk voor de zelf te bouwen sauna.
• Vloeren – Het grondwerk voor uw sauna is even belangrijk als dat de van de structuur zelf aangezien foutieve keuzes kunnen leiden tot vochtige onderdelen of instabiliteit. De sauna dient geplaatst te worden op een betonnen vloer, of wanneer in de nabijheid van de badkamer geplaatst, een betegelde vloer. Een betegelde vloer voorkomt dat uw sauna aangetast wordt door te hoge vochtigheidsgehaltes. Wanneer u de vloer gaat leggen voor uw sauna, zijn er een aantal dingen waar u rekening mee dient te houden.  

-         Er zijn drie belangrijke componenten voor de sauna bodem. De basis, de saunabodem en het ventilatiegedeelte. Als de sauna in de badkamer geplaatst dient te worden, wat de meest voorkomende plaats is, dan is er weinig werk te verrichten aan de basisbodem aangezien de ruimte normaliter al waterbestendig is. Wanneer de sauna buiten geplaatst dient te worden dient u rekening te houden met het feit dat het beton bewerkt dient te worden zodanig dat de ventilatie goed kan geschieden. Uiteraard dient ook de waterbestendigheid voorzien te worden.

-         Wanneer de basis is gelegd voor de sauna, kunt u de saunabodem plaatsen. Deze vrij te plaatsen lattenbodems zijn onderdeel van de eerdergenoemde voorgefabriceerde saunapakketten die u dient aan te schaffen voor dit project, en worden geleverd met instructies hoe u deze moet leggen en met wat voor intervallen tussen de latten.

• Framewerk – De volgende stap in het bouwen van uw eigen sauna bouwproject is het opzetten van de achtermuur van de sauna. Aangezien het pakket voorgefabriceerd is en klaar voor montage, is het nu alleen zaak simpelweg de instructies op te volgen.
• Bedrading en isolatie – Het installeren van de bedrading dient te gebeuren door een gecertificeerd vakman om elektrocutie of andere problemen te voorkomen tijdens het installeren, ofwel tijdens het gebruik van de sauna. Het controlepaneel van de sauna bevindt zich aan de buitenkant, om te voorkomen dat de vochtige omgeving binnen het paneel aantast. Verder bevordert het ook het gemak van de bediening, u kunt uw sauna zelfs opwarmen vóór u er in stapt. Voor de isolatie zijn twee soorten materiaal gebruikt, aluminiumfolie en glaswol. Deze materialen zorgen ervoor dat warmte binnen de cabine blijft, en beschermen de bedrading in het houtwerk tegen corrosie en kortsluiting. Het schijnende deel van de aluminiumfolie is wanneer juist geïnstalleerd te zien aan de binnenkant van de sauna, dit helpt de warmte te reflecteren om deze op aangename temperatuur te houden. Het glaswol zorgt er voor dat de lucht niet kan ontsnappen, zodat de temperatuur en stoom behouden wordt.
• Deuren en ramen -  Ook deze onderdelen zijn vooraf gefabriceerd met de rest van het saunapakket en dienen bevestigd te worden zoals aangegeven op de meegeleverde instructies. Het hout in de deuren is hetzelfde hout als de rest van de cabine. Het glas is getemperd en uitermate goed bestendig tegen hoge temperaturen. Terwijl alle saunacabines wel voorzien zijn van kleine vierkante glasraampjes, of een grote verticale glasruit om meer licht door te laten, zijn niet alle sauna's voorzien van glazen ramen in de muren. Deze kunt u als u wenst eventueel zelf toevoegen, of u kunt een saunapakket kopen die deze hitteresistente ramen in het pakket heeft. Het voordeel hiervan is tevens dat de ramen in ruime mate licht doorlaten, wat de cabine ruimer doet lijken in zowel zijn grootte als uitstraling.
• Muren – De volgende stap in het afmaken van uw saunaproject is het bevestigen van de houten muren voor het in- en exterieur van uw sauna. Deze worden uiteraard ook meegeleverd met het samengestelde pakket, en zijn op de juiste maten afgesneden zodat het past op zowel uw binnen- als buitenmuur. De houten vlakken zijn zo gemaakt dat ze elkaar overlappen en precies in elkaar vallen. Voor de bevestiging wordt gebruik gemaakt van gegalvaniseerde schroeven of spijkers om roest te voorkomen, en het overlappende element zorgt ervoor dat deze schroeven en spijkers niet te zien zijn. De overlapping zorgt tevens voor het behoud van de warmte en voor de bescherming van uw bedrading en isolatie, ver weg van nieuwsgierige handen. Ideaal is het om de houten lattenbodem horizontaal op de verticale stijlen te leggen, dit zorgt voor een gevoelsmatig ruimere omgeving en voor een goede overlapping.
• Bankjes – Na de muurinstallaties, kunt u amper meer staan in uw sauna. Dus het volgende wat u te doen staat is het monteren van de bankjes, en het houten trapje. Uiteraard moet u ook bij dit punt weer zorgvuldig de handelingen zoals beschreven in de handleiding opvolgen. De bankjes worden vaak in vorm van  twee verschillende soorten en maten geleverd zodat u zelf kunt kiezen of u op het lage koudere bankje, of juist het hogere warme bankje wilt zitten. Deze bankjes zijn natuurlijk uit hetzelfde hout gesneden als het hout van de sauna zelf, en worden geleverd met hun eigen frames en schroeven/spijkers. De bankjes zijn zo gemaakt dat u er comfortabel op kunt zitten, en dat er ook ruimte blijft tussen de latten om de warmte te laten circuleren. Sommige sauna's hebben zoals zojuist genoemd twee zitjes, maar er zijn ook grotere modellen met drie zitjes, die in een L-vorm gepositioneerd worden. Deze bankjes zijn ook geschikt om met uitgestrekte benen op te liggen, voor een nog comfortabelere ervaring.
• Verhitter – Het meest belangrijke onderdeel van de sauna is de verhitter.  Finse sauna’s gebruiken stoom als hittebron, wat normaalgesproken van hete stenen komt die elke paar minuten besprenkeld worden met water. Het verhitten van de stenen gebeurt vrijwel altijd simpelweg door middel van elektriciteit, een wereld van verschil in vergelijking met de traditionele manier, het verhitten van de stenen door middel van houtverbranding. Deze stenen worden liggen op roosters, die elektrisch verhit worden. Er zijn uiteraard nog steeds traditionele vormen te koop op de markt, zoals het verbranden van hout, of zelfs verwarming op gas. Terwijl deze vormen nog steeds verkocht worden, is het voor de moderne generatie sauna's toch voornamelijk de elektrische verhitting die geïntegreerd wordt, simpelweg vanwege het feit dat dit de eenvoudigste en snelste manier van verwarmen is. De stenen die u gebruikt voor het verhitten, moeten ook zorgvuldig uitgekozen worden. Soms worden deze standaard meegeleverd in de saunapakketten, zoniet dient u bij aankoop altijd granieten stenen aan te schaffen of andere soorten stenen die niet ontploffen bij verhitting. Ook stollingsstenen kunnen hiervoor gebruikt worden. Afhankelijk van de grootte van uw saunacabine, zijn er ook andere opties denkbaar. Een vloerverhitter is groter, en produceert meer warmte dan muurverhitters, wat ze geschikter maakt voor grotere sauna's bedoeld voor vier tot acht personen. De muurverhitters zijn ideaal voor een kleine tot gemiddelde sauna met ruimte voor één tot drie personen.
• Verlichting – Terwijl ramen en het glazen ruitje in de deur uw cabine voorzien van verlichting, is het gebruik van additionele verlichting geïntegreerd in de saunacabines. Deze verlichtingskeuzes zijn recentelijk geïntroduceerd in de saunawereld, en worden normaliter geïnstalleerd op plekken waar op natuurlijke wijze geen- of amper licht komt. De lichten worden vaak geleverd in kleuren als oranje, geel of andere lichte kleuren. De lampjes die gebruikt worden zijn gemaakt om hoge temperaturen te weerstaan, wat een must is aangezien normale lampjes de hitte niet kunnen verdragen. Deze peertjes worden vaak gemaakt in 60watt uitvoering en kunnen worden geplaatst onder het bankje, in de hoeken of in het plafond.
• Ventilatoren – Dit is wederom een belangrijk onderdeel van de saunaconstructie. Enerzijds wilt u graag de warmte in uw sauna behouden, anderzijds wilt u ook niet dat verstikkende gevoel krijgen door slechte ventilatie. De ventilatoren helpen u hiermee, de warmte en de frisse lucht worden beide behouden. De ventilatie vindt u vaak onder in de deur in grills die frisse lucht de sauna in blazen. Ook vindt u meestal een ventilator één van de muren van de unit.
• Testen – Nadat u klaar bent met het opbouwen van de sauna, wat enkele uren kan kosten, haalt u alle spullen die tijdens de installatie in de sauna terecht zijn gekomen eruit. Daarna zet u de verwarmer van de Finse sauna aan. Nu kunt u zien of u de sauna zonder fouten heeft gemonteerd. Zet de temperatuur op 80ºC en laat de sauna een aantal uren op deze temperatuur staan om te testen of de stenen de hitte weerstaan, en of de afdekkingen van de verhitters de hitte verdragen.  

Finse sauna weetjes

Hier zijn een aantal sauna weetjes waarvan u mogelijk wel, maar waarschijnlijk nooit gehoord heeft:

-         In Finland zijn er meer Finse sauna's dan auto’s. Er is een gemiddelde van één sauna op vier inwoners van Finland. Voor de Finnen zijn de sauna's vergelijkbaar met de kerk, als u naar het gebruik kijkt. Een Fin ziet een sessie in de sauna vaak als een spirituele ervaring.

-         U kunt een kwart van het water in uw lichaam laten afvloeien door middel van zweten in een sessie van minimaal 20 minuten.

-         Een heleboel Finnen hebben twee sauna's in hun bezit, één in hun vakantiehuis en één in hun woonhuis.

-         Er zijn ook sauna's in landen met warme klimaten, zoals in het midden Oosten waar de mensen sauna's gebruiken om hun lichaam te laten wennen aan nog hogere temperaturen, om zich te wapenen tegen de iets mindere hitte buiten.

-         Gedurende het vriezende winterseizoen zien Finnen het als een fijne ervaring om na het saunagebruik in de sneeuw te rollen of in een ijsbad te springen voor een tintelend gevoel.

-         Er was een tijd dat Finnen hun sauna belangrijker vonden dan hun huis, aangezien sommigen hun sauna eerder bouwden dan hun eigen huis.

Sauna accessoires

Buiten de standaard saunaconstructie om, zijn er andere producten die u kunt gebruiken voor uw sauna ervaring. Sauna accessoires komen in verschillende vormen en functies. Hier worden er een aantal genoemd:

Emmers en lepels – Er zijn talloze extra’s voor uw sauna te bedenken. De meeste zijn gemaakt van hout om te stroken met het verdere uiterlijk van uw sauna. De emmers en lepels zijn ook van hout gemaakt. Deze dienen om het water over de stenen te gooien en het stoom te genereren.

Aroma’s en geurtjes – Deze lekker geurende oliën kunnen gebruikt worden om een geurtje te geven aan het water wat u gebruikt om de stenen te besprenkelen. Aangezien de aroma’s bekend staan om de stimulerende werking op gebied van ontspanning, verjonging en dergelijke, is het altijd een verrijking voor uw sauna ervaring.

Borstels – De borstels reinigen uw lichaam, en zorgen voor een goede doorstroom van het bloed, wat resulteert in een gezonde glanzende huid.

Houten hoofdsteunen – Deze zijn heerlijk voor mensen die rustig willen zitten of liggen op het bankje. Als u met uw hoofd op het zelfde niveau ligt als uw lichaam, kan dit buiten ongemakkelijkheid ook duizeligheid veroorzaken. Schuimkussens zijn geen optie in de warme, vochtige omgeving. Deze houten hoofdsteunen zijn dus de ideale oplossing om lekker tot rust te komen tijdens de saunasessie.

Muurthermometers – Met een veelvuldigheid in keuzes qua design en type is de muurthermometer een goede keuze om u een oogje in het zeil te laten houden wat betreft de temperatuur in de sauna.

Terwijl er zoveel manieren zijn om van een sauna te genieten, en zoveel voordelen die u er uit kunt halen, is het nogal een verschil om er over te lezen of het zelf te ervaren. Het uitproberen van de Finse sauna geeft u een goed beeld van de heerlijke ervaring, en de gezondheidsvoordelen die de sauna biedt voor uw lichaam. Het is een goede manier om uw lichaam te reinigen en om de stress even te laten bezinken op een traditionele manier. Hoe kunnen we uiteindelijk discussiëren met een paar miljoen Finnen die de sauna's helende krachten bevestigen?